"Gaslighting” แปลว่า
คำว่า “Gaslighting” เป็นศัพท์ภาษาอังกฤษที่ใช้อธิบายพฤติกรรมบิดเบือนความจริงหรือจิตใจของผู้อื่น ทำให้เหยื่อเกิดความสับสน สงสัยในตัวเอง และตั้งคำถามกับความเป็นจริงที่ตนเองรับรู้ ซึ่งมักทำไปเพื่อควบคุมหรือเอาเปรียบเหยื่อ
ในชีวิตประจำวัน เราอาจพบเจอการ Gaslighting ได้หลายรูปแบบ เช่น คนรักที่คอยบอกให้คุณเชื่อว่าคุณคิดไปเอง ทั้งที่คุณเห็นเหตุการณ์จริง หรือเพื่อนร่วมงานที่บิดเบือนคำพูดของคุณให้ดูแย่ลงต่อหน้าคนอื่น จนคุณเริ่มไม่แน่ใจว่าสิ่งที่เกิดขึ้นนั้นจริงหรือไม่ การ Gaslighting มักเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป ทำให้เหยื่อไม่ทันรู้ตัว และค่อยๆ สูญเสียความมั่นใจในตัวเองไป
ความหมายและการใช้งาน
Gaslighting คือ การใช้จิตวิทยาบิดเบือนความจริง ทำให้เหยื่อรู้สึกสับสน ไม่มั่นคง และตั้งคำถามกับสติสัมปชัญญะของตนเอง ผู้ที่ Gaslight จะพยายามทำให้เหยื่อเชื่อว่าสิ่งที่ตนเองรับรู้หรือจำได้นั้นผิด ทั้งที่ความจริงแล้วอาจไม่ใช่เช่นนั้น
ตัวอย่าง
สมมติว่าคุณเห็นแฟนของคุณคุยกับคนอื่นอย่างสนิทสนม แต่เมื่อคุณถาม เขากลับบอกว่า “เธอคิดมากไปเองนะ เราแค่คุยกันปกติ ไม่มีอะไร แค่เธอขี้หึงมากเกินไป” คำพูดนี้อาจเป็นการ Gaslighting ที่ทำให้คุณเริ่มสงสัยว่าตนเองคิดไปเองจริงหรือเปล่า
บริบทที่พบบ่อย
การ Gaslighting มักเกิดขึ้นในความสัมพันธ์ที่อาจมีความไม่เท่าเทียมทางอำนาจ เช่น ความสัมพันธ์แบบคู่รัก ครอบครัว หรือที่ทำงาน พฤติกรรมนี้มีเป้าหมายเพื่อควบคุม บงการ หรือลดทอนคุณค่าของอีกฝ่าย
Gaslighting แตกต่างจากคำโกหกอย่างไร?
Gaslighting ไม่ใช่แค่การโกหก แต่เป็นการบิดเบือนความจริงอย่างเป็นระบบและมีเจตนา เพื่อให้เหื่อมสงสัยในความเป็นจริงของตนเอง และทำให้ผู้กระทำดูเป็นฝ่ายถูกเสมอ
เราจะรับมือกับการ Gaslighting ได้อย่างไร?
การรับมือกับการ Gaslighting คือการพยายามตั้งสติ จดบันทึกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง หรือปรึกษาเพื่อนที่ไว้ใจเพื่อยืนยันความเป็นจริง การตระหนักรู้ถึงพฤติกรรมนี้เป็นก้าวแรกที่สำคัญในการป้องกันตนเอง