"ทํานาบนหลังคน” แปลว่า
สำนวน “ทำนาบนหลังคน” หมายถึง การเอาเปรียบผู้อื่น หาผลประโยชน์ใส่ตนเอง โดยอาศัยความเดือดร้อน ความทุกข์ยาก หรือการทำงานหนักของผู้อื่นมาเป็นเครื่องมือในการสร้างความร่ำรวย หรือความสะดวกสบายให้กับตนเอง โดยที่ตนเองไม่ต้องลงแรง หรือลงทุนอะไรเลย เปรียบเสมือนการปลูกข้าวบนหลังของผู้อื่น ซึ่งเป็นไปไม่ได้ในความเป็นจริง แต่ใช้เป็นภาพเปรียบเทียบให้เห็นถึงความไม่ถูกต้อง และความเห็นแก่ตัวของผู้กระทำ
ในชีวิตประจำวัน เรามักจะได้ยินสำนวนนี้ถูกนำไปใช้เมื่อมีใครสักคนกระทำการที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้อื่น เช่น การฉวยโอกาสขึ้นราคาสินค้าในช่วงที่เกิดภัยพิบัติ ทำให้ประชาชนเดือดร้อน หรือการที่นายจ้างเอาเปรียบลูกจ้าง ไม่จ่ายค่าแรงที่เป็นธรรม หรือให้ทำงานหนักเกินไปโดยไม่ได้รับค่าตอบแทนที่เหมาะสม เป็นต้น ผู้คนมักใช้สำนวนนี้เพื่อตำหนิ ประณาม หรือแสดงความไม่พอใจต่อพฤติกรรมดังกล่าว
ความหมายและการใช้งาน
สำนวน “ทำนาบนหลังคน” เป็นการเปรียบเปรยถึงการแสวงหาผลประโยชน์จากผู้อื่นอย่างไม่เป็นธรรม โดยอาศัยความเดือดร้อน หรือความเหน็ดเหนื่อยของผู้อื่นมาเป็นเครื่องมือในการสร้างความมั่งคั่ง หรือความสะดวกสบายให้กับตนเอง โดยที่ตนเองไม่ต้องลงแรง หรือเสียสละอะไรเลย เป็นการกระทำที่สะท้อนถึงความเห็นแก่ตัว ขาดคุณธรรม และจริยธรรม
ตัวอย่างการใช้งาน
- พ่อค้าคนกลางบางรายมักจะ “ทำนาบนหลังคน” โดยการกักตุนสินค้าในช่วงที่ขาดแคลน แล้วค่อยนำออกมาขายในราคาที่สูงลิ่ว
- การที่บริษัทบางแห่งเอาเปรียบแรงงาน โดยจ่ายค่าจ้างน้อยนิด แต่ให้ทำงานหนัก ก็ถือเป็นการ “ทำนาบนหลังคน” อย่างหนึ่ง
- การโกงข้อสอบ หรือการลอกผลงานผู้อื่นมาเป็นของตนเอง ก็เป็นการ “ทำนาบนหลังคน” ในเชิงวิชาการ
บริบทการใช้งานทั่วไป
สำนวนนี้มักถูกใช้ในสถานการณ์ที่ต้องการวิพากษ์วิจารณ์ หรือประณามการกระทำที่เอาเปรียบผู้อื่นอย่างชัดเจน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของการแสวงหาผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ หรือการใช้ตำแหน่งหน้าที่เพื่อเอารัดเอาเปรียบผู้ที่ด้อยกว่า หรืออยู่ในสถานะที่เสียเปรียบ
FAQ SECTION
“ทำนาบนหลังคน” มีความหมายตรงตัวหรือไม่?
สำนวน “ทำนาบนหลังคน” ไม่ได้มีความหมายตรงตามตัวอักษร แต่เป็นการเปรียบเปรยถึงการกระทำที่ไม่ถูกต้องและเห็นแก่ตัว
การกระทำใดบ้างที่เข้าข่าย “ทำนาบนหลังคน”?
การกระทำที่เข้าข่าย “ทำนาบนหลังคน” คือการแสวงหาผลประโยชน์จากความเดือดร้อน หรือการทำงานหนักของผู้อื่น เช่น การขึ้นราคาสินค้าอย่างไม่เป็นธรรม การเอารัดเอาเปรียบแรงงาน หรือการฉวยโอกาสจากสถานการณ์ต่างๆ